top of page
Exports liggend162-163.jpg

Gebiedsindeling volgt bouwperiodes

Zaanstad kent wijken en buurten met een uiteenlopend karakter. Van de compacte zone langs de Zaan met de kenmerkende kamstructuur van dijken, linten en paden die leest als een gestold veenontginningslandschap tot de ruim opgezette wederopbouwbuurten met hoogbouw en laagbouw als strokenverkaveling in het groen. De stedenbouwkundige opzet en materialisering van een wijk of buurt is bepalend voor de typen openbare ruimte die in een buurt voorkomen en het karakter van die openbare ruimte. 

In deze ontwerpaanpak voor de Zaanse Openbare Ruimte is de stad ingedeeld in gebieden. De gebiedsindeling volgt, in chronologische volgorde, de bouwperiodes die de stad vormden. Elke onderscheiden bouwperiode is bepaald door de ideeën en idealen die leefden in de maatschappij en die hun weerklank vonden in de stedenbouwkundige plannen. De openbare ruimte uit elke periode kent specifieke structuren, typologieën en karakteristieken. Deze vormen het startpunt én uitgangspunt voor de aanpak bij een herinrichting of transformatie. 

Scores162-163.jpg

Één stad en zeven dorpen vormen Zaanstad

 

Zaanstad is gegroeid uit één stad en zeven dorpen. Elk plaats maakte groei door en kent wijken en buurten uit de verschillende bouwperiodes. Op basis van de bouwperiodes onderscheiden we de volgende gebiedstypen: 
1    De vooroorlogse stad 
2    De wederopbouwstad 
3    De stad van de menselijke maat
4    De postmoderne stad
5    Na-oorlogse binnendijkse en buitendijkse         bedrijventerreinen

​

De buurten en wijken die gebouwd zijn na de tweede wereldoorlog liggen als schillen aan of rond de historische dorpskernen of linten die de basis vormen van de vooroorlogse stad. 

De huidige bouwopgave wordt binnen de bestaande stad ingevuld. Dit betekent dat de bestaande stad verdicht of transformeert.  Dit gebeurt veelal door voormalige (vooroorlogse) industrie- of bedrijventerreinen om te vormen tot woongebied of door open plekken als sportterreinen te bebouwen. De vernieuwende stad is daarom geen separate categorie en de vernieuwingsopgave wordt benoemd binnen het gebiedstype waar de vernieuwing plaatsvindt. 

Voor elk gebiedstype is in dit voorliggende document het gebiedsprofiel geschetst, waarin de kenmerken, kwaliteiten en opgaven van en voor de openbare ruimte uiteengezet zijn.  
 

Werkwijze

De thema’s en opgaven uit de Omgevingsvisie en Maatschappelijke visie van Zaanstad zijn het startpunt geweest. De opgaven en kwaliteiten per gebiedstype zijn geïdentificeerd aan de hand van:


•    Analysekaarten op stadsniveau met thema’s uit de 6 Zaanse opgaven uit de omgevingsvisie. Het totale overzicht van deze kaarten vindt u in de bijlagen.
•    Studie van de vigerende beleidsdocumenten van de gemeente Zaanstad die tevens besproken zijn in de ambtelijke Ateliers.
•    Bureaustudie van de ruimtelijke kenmerken en opgaven van de buurten.
•    Kwaliteiten en opgaven die benoemd zijn tijdens wandelingen die in de voorbeeldbuurten gehouden zijn met gemeentelijke wijkmanagers en stakeholders uit de buurten. Tijdens deze wandelingen is met de stakeholders het Zaanse Ruimte Kompas ingevuld en zijn de voornaamste opgaven en kwaliteiten benoemd. 

​

Aan de hand van voorbeelduitwerkingen en voorbeeldprofielen is verbeeld hoe de openbare ruimte ingericht kan worden met in acht name van de 11 ambities en de opgaven die voortkomen uit de gebiedsprofielen. Met de aanduiding nu - straks - later wordt getoond hoe de huidige situatie eruit ziet (nu), wat er mogelijk is binnen bestaand beleid (straks) en hoe de openbare ruimte eruit kan             zien bij verdere maatschappelijke veranderingen.

Leeswijzer

De 11 ambities voor de openbare ruimte, zoals behandeld in hoofdstuk 2.2 zijn van toepassing op alle gebiedstypen. Vervolgens worden de 5 gebiedsprofielen separaat uiteengezet. Elk gebiedsprofiel is als volgt opgebouwd:


•    De analysekaarten uit de 6 Zaanse opgaven die de voornaamste kwaliteiten en opgaven van het gebiedstype tonen.
•    Beschrijving van de kenmerken van het gebiedstype, ingedeeld naar de 11 ambities uit het Zaanse Ruimte Kompas.
•    Het ingevulde Zaanse Ruimte Kompas dat tijdens de gebiedswandelingen met de betrokken stakeholders is ingevuld. Dit toont de waardering van de huidige situatie en de ambities voor de toekomst.
•    Uiteenzetting van de ruimtelijke kwaliteiten van het gebiedstype, onderzocht door in te zoomen op een voorbeeldbuurt.
•    Uiteenzetting van de ruimtelijke opgaven van het gebiedstype, dat is onderzocht door in te zoomen op een voorbeeldbuurt. De opgaven en oplossingsrichtingen zijn in beeld gebracht met locatiefoto’s, referentiebeelden en met voorbeelduitwerkingen van profielen waarvan is toegelicht welke keuzes er te maken zijn. Hierbij is gekeken naar de huidige situatie, is er in beeld gebracht wat er op korte termijn (straks) haalbaar is en welke grotere of ingrijpendere ingrepen op termijn (later) mogelijk zijn als bijvoorbeeld de mobiliteit verandert of als er andere parkeerregimes gaan gelden.

© 2026 - ONTWERPAANPAK OPENBARE RUIMTE

Samen werken aan de Zaanse leefomgeving van morgen

Goudappel  logo met payoff NL CMYK zwart.jpg
Baljon-logo.png
logo-urhahn.jpg
bottom of page