

HET BELEVINGSNETWERK
Toelichting
Een goed ontwerp voor de openbare ruimte sluit aan op de identiteit evan de plek. Het maakt het (on)zichtbare verhaaldie aanwezig is op de locatie zichtbaar. Daarmee benut het ontwerp de cultuurhistorische waarden die in het (stads)landschap aanwezig zijn en versterkt deze. Aanlsuiting zoeken bij de cultuurhistorische kenmerken van de omgeving draagt bij aan de beleving en leefbaarheid van straten en pleinen.
​
De manier waarop wij met het landschap omgaan verandert. Kijk bijvoorbeeld naar de rol van het water vroeger en de rol van het water nu. Vroeger verweerden we ons tegen het water, om overstromingen te voorkomen (dijken). Maar het was ook ons belangrijkste middel voor transport van mensen en goederen. Maar onze blik op de omgang met water is veranderd: nu onderzoeken we hoe we het water kunnen gebruiken voor diverse opgaven, waaronder klimaatadaptatie.
​
Voor de leefbaarheid en beleving van de openbare ruimte is het daarom belangrijk om rekening te houden met de identiteit en de verhalen die aan een plek verbonden zijn. Door een zorgvuldige omgang met deze identiteit houden we de stad, de dorpen en het landschap voor onszelf en de volgende generaties leesbaar. Dat vergroot ook de oriëntatiemogelijkheden in de openbare ruimte. Niet allen voor ons, maar ook voor de generaties na ons. Het benoemen van de kwaliteiten van plekken, structuren en losstaande elementen is bij elke transformatie of herinrichting van de openbare ruimte het startpunt. Zeker binnen de gemeente Zaanstad, waar een innige verwevenheid bestaat tussen landschap en bebouwing. Tot die bebouwing behoren natuurlijk de houten huizen, de molens, de pakhuizen en - uit later tijd - de industriële complexen als die van Lassie en Verkade, de directeursvilla’s en arbeidersbuurten van rode baksteen. Die danken hun bestaan aan de vroege industrialisering in de zestiende eeuw die juist mogelijk was door het unieke open landschap waar de wind vrij spel heeft. De dorpen en de stad Zaandam ontlenen hieraan de kamstructuur van dijken, linten en paden.
​
Binnen het belevingsnetwerk is het belangrijk dat de ruimtelijke kwaliteit van straten en pleinen van de toekomst als vanzelfsprekend voortkomen uit de aanwezige kwaliteiten van deze landschapsstad. Dat betekent dat bij transformatie en herinrichting van de openbare ruimte rekening wordt gehouden met de positie van kerken, molens, karakteristieke buurten, industriecomplexen en markante hoogbouw. Maar ook de ontwerpgedachten die aan het ontwerp van verkeerstructuren en de opzet van nieuwe uitbreidingen ten grondslag liggen, moeten bij herinrichting richtinggevend zijn. Op deze manier blijft de Zaanse identiteit bij gebiedsontwikkeling, transformatie van wijken en herinrichting van de openbare ruimte beleefbaar en draagt zij bij aan de oriëntatie binnen de leefomgeving van iedereen.

LANDSCHAPPELIJKE IDENTITEIT
Het verhaal van waterstructuren, dijklichamen en vestingwerken.
STEDELIJKE IDENTITEIT
Het verhaal van de verschillende gebiedstypen en landmarks in de stad.
ONTMOETINGSRUIMTES
Het verhaal van belevingsroutes en belevingsplekken.