


DE VOOROORLOGSE STAD

KARAKTERISTIEKEN VOOROORLOGSE STAD
Vooroorlogs Zaanstad kent een rijke gelaagdheid in de tijd. Het waterrijke veenontginningslandschap is de landschappelijke drager van de Zaanstreek. Dijken en linten vormen de ruggengraat van de historische bebouwing. Zaanstad bestaat uit zeven lintdorpen en leest als een gestold veenlandschap met dijken, linten, paden en waterwegen als lange oude lijnen met de Zaan als levensader. Duizenden windmolens aan of nabij de Zaan vormden een industrieel productielandschap met de Zaan als transport as naar Amsterdam, en daarbij de rest van de wereld.
​
Met de komst van de stoommachine en motor transformeerde de industrie zich tot de zware industrie die er nu nog veelal te vinden is. Aan, binnen en tussen de structuur van lange lijnen werden fabrieken en woonbuurten gebouwd. Met de komst van het spoor verdichtte de zone tussen Zaan en spoor en ontstond een ranke, compacte stad tussen Zaan en spoor, waarin de tuinstadgedachte de hoofdtoon voerde in de uitbreidingswijken. In deze periode is veel water gedempt. De vooroorlogse stad is dynamisch. Verandering heeft deze zone in alle periodes gekenmerkt. De menging van wonen en industrie is kenmerkend voor Vooroorlogs Zaanstad. De Zaanse menging die soms botst, soms interessante contrasten opleverde maar ook vaak indifferent is, is een Leitmotiv én opgave in de openbare ruimte.
​
Inbreiding en transformatie vindt ook nu plaats. Op de transformatie en verdichting van de vooroorlogse stad wordt nu met de MAAKgebieden gericht gestuurd. In de directe omgeving van treinstations wordt stevig verdicht. Het verminderen van de barriërewerking van de infrastructuur (o.a. van de bundel spoor en Provinciale weg) is daarbij cruciaal, vooral voor de wijken tussen spoor en Zaan.
De openbare ruimte is schaars en de opgaven groot, vooral ook omdat milieuomstandigheden als bodemdaling, bodemvervuiling, wateroverlast en hittestress aandacht en ruimte vragen.
​






















