top of page
Wie krijgt de ruimte - ondergrond.jpg
Aanleiding

AANLEIDING

​

De druk op de openbare ruimte is enorm en deze druk wordt alleen maar groter. We hebben te maken met meer inwoners en meer stedelijke verdichting. We maken met steeds meer mensen gebruik van steeds minder openbare ruimte. 

​

Dit terwijl we te maken hebben met een toename aan ruimteclaims. Denk aan voldoende ruimte voor verkeer, parkeren en aan ruimte om te lopen, te verblijven en om elkaar te ontmoeten. Maar ook aan genoeg ruimte voor groen, water en biodiversiteit. We hebben ruimte nodig om de openbare ruimte meer klimaatadaptief te maken om onze leefomgeving zo klaar te maken voor de toekomst.

 

Tegelijkertijd willen we dat onze gemeente toegankelijk is voor iedereen, met en zonder beperking. We willen een inclusieve openbare ruimte, waarin iedereen kan meedoen. Ook dit stelt eisen aan de inrichting van onze leefomgeving.

​

Ook onder de grond is er veel ruimte nodig om de bovengrondse wereld mogelijk te maken. Denk hierbij aan ruimte voor boomwortels, waterinfiltratie, kabels & leidingen en voor energietransitie. Ook deze ruimteclaims nemen in de toekomst alleen maar toe, dit terwijl de ondergrond op veel plaatsen nu al overvol is.

Hoe veranderen we ‘probleemgestuurd’’

werken in een ‘’opgave gestuurde’’ aanpak?

Slide zoveel mensen zoveel wensen.jpg
Doel

DOEL

Zaanstad kent veel sectorale documenten die betrekking hebben op of beleid zijn voor de inrichting van de openbare ruimte. De gemeente Zaanstad ervaart dat dit beleid niet altijd even goed bekend is en gebruikt wordt bij het formuleren van opgaven en het inrichten van de openbare ruimte. Er is vaak onvoldoende samenhang en afstemming tussen bestaand sectoraal beleid. 

​

Met deze ontwerpaanpak voor de openbare ruimte bieden we de gemeente Zaanstad zowel inhoudelijk als procesmatig handvatten voor een integrale aanpak die leidt tot een kwaliteitsslag in de openbare ruimte. De ontwerpaanpak biedt inzicht waar bestaand beleid elkaar versterkt en waar er strijdigheden zijn. De breedte van de opgaven in de openbare ruimte vragen om een opgave gestuurde aanpak die tevens handvatten biedt voor het maken van keuzes in de schaarse openbare ruimte. 

​

Deze ontwerpaanpak laat zien hoe de openbare ruimte bijdraagt aan de zes Zaanse opgaven en zorgt daarmee voor een kwaliteitsslag in de Zaanse leefomgeving. Het helpt om sturingsgericht te werken.

De aanpak geeft een integraal kader voor projecten en gebiedsontwikkelingen in de openbare ruimte. Het helpt daarmee om de Zaanse openbare ruimte anders in te delen en zo ruimte te maken voor verblijven, ontmoeten, water, groen, sporten en spelen. We verliezen daarbij de eigenheid van de Zaanse openbare ruimte niet uit het oog. Het Zaans DNA vormt de basis en het uitgangspunt. 

​

De ontwerpaanpak geeft handvatten bij het creëren van een nieuwe balans, passend bij het DNA van de plek. Het zorgt voor een weging van de verschillende opgaven en helpt zo om keuzes te maken. Zo maken we de openbare ruimte van Zaanstad samen klaar voor de toekomst.

We hebben dus te maken met steeds meer ruimteclaims en steeds minder ruimte, zowel boven de grond als onder de grond. En dit wordt in de toekomst alleen maar complexer. De tijd van sectoraal ontwerpen is daarmee echt voorbij. 

​

In de praktijk blijkt dit vaak lastig bij projecten. Hoe zorgen we voor de juiste balans tussen de sectorale wensen en eisen? Wie geven we de ruimte? Hoe maken we een juiste weging van de opgaven en hoe komen we tot passende keuzes? Deze vinden te vaak plaats op projectniveau. Hoe veranderen we ‘probleemgestuurd’’ werken in een ‘’opgave gestuurde’’ aanpak?

Deze ontwerpaanpak laat zien hoe de openbare ruimte bijdraagt aan de zes Zaanse opgaven en zorgt daarmee voor een kwaliteitsslag in de Zaanse leefomgeving. Het helpt om sturingsgericht te werken.

Van ontwerpen vanuit knelpunten naar ontweroen vanuit doelen UPDATE maart 2025.jpg

De inhoud van de Ontwerpaanpak Openbare ruimte bestaat uit bestaand en vastgesteld beleid. Mocht iets desondanks toch afwijken van vastgesteld beleid, dan is het vastgestelde beleid altijd leidend.

Overzicht beleid.jpg

KADER

Met de ontwerpaanpak werken we binnen bestaand en vastgesteld beleid. De ontwerpaanpak zorgt voor een ruimtelijke vertaling hiervan. Het geeft inzicht waar synergie aanwezig is en waar strijdigheid zit tussen de verschillende beleidsstukken. De ‘Ontwerpaanpak Openbare Ruimte’ maakt het mogelijk een weging aan te brengen wat betreft de ruimtelijke opgaven om hierbij vervolgens keuzes te kunnen maken.

​

Het wordt gebruikt door opdrachtgevers bij formulering van de opgaven van projecten in de openbare ruimte en gebiedsontwikkeling en door ontwerpers, ontwikkelaars, bewoners en andere stakeholders.

​

De ontwerpaanpak zorgt voor een duidelijk en toekomstbestendig verhaal (storytelling) en maakt inzichtelijk waarom we bepaalde ruimtelijke keuzes maken en het laat ook zien waarom iets niet kan. De ontwerpaanpak is afgestemd op de Omgevingsvisie.

Kader
Proces

PROCES

Alleen samen komen we tot een toekomstbestendige openbare ruimte voor iedereen. Daarom is het van groot belang om samen met alle belanghebbenden te werken aan een gedragen ‘Ontwerpaanpak Openbare Ruimte’. Zo zorgen we ervoor dat deze goed aansluit op het bestaande beleid en op de wensen en eisen vanuit de verschillende stakeholders. 

​

In brede ambtelijke ateliers is gewerkt aan deze aanpak. Van ‘parkeren’ tot ‘klimaatadaptatie’ en van ‘gezondheid’ tot ‘economie’. Alle disciplines die een relatie hebben met de openbare ruimte hebben hierbij een actieve rol gehad. Hiernaast heeft bestuurlijke afstemming plaatsgevonden met het College van B&W en met de gemeenteraad. Tijdens de buurtwandelingen is de input opgehaald vanuit bewoners en andere lokale belanghebbenden. 
 

© 2026 - ONTWERPAANPAK OPENBARE RUIMTE

Samen werken aan de Zaanse leefomgeving van morgen

Goudappel  logo met payoff NL CMYK zwart.jpg
Baljon-logo.png
logo-urhahn.jpg
bottom of page